Door JAN LIBBENGA
Vogt zou zijn (openlijk pro-Duitse) reportageleider L.G. Wybrands Marcussen naar Berlijn hebben gestuurd om contact te leggen met Blokzijl teinde praatjes te houden 'die meer pro-Duits zijn dan tot nu toe het geval is geweest'.
Zelf heeft Willem Vogt dit in een verhoor na de oorlog stellig ontkend. Hij benadrukte dat er 'mijnerzijds geen opdracht is verstrekt aan Wybrand Marcussen om naar Berlijn of elders in Duitsland te gaan' en indien hij naar Berlijn is geweest, 'zulks een uitvloeisel is geweest van besprekingen die hij zelfstandig met de Duitse omroepleiding heeft gevoerd'. Hij vervolgt: 'Ik herinner mij wel dat deze Wybrand Marcussen eind 1940 een zekere eigengereidheid ging vertonen, vermoedelijk omdat hij er de neus van had gekregen dat de kansen van de Omroep in Nederland, wat zijn voortbestaan betreft onder de Omroepverenigingen, niet zeer gunstig waren.'
Dat kan allemaal kloppen. SS-onderschaarleider L.G. Wybrands Marcussen was in die dagen een groot bewonderaar van Hitler. Hij was december 1940 zelfs zo enthousiast over de dan nog op te richten Rijksomroep dat hij Willem van der Vegte van het nationaalsocialistische departement van Volksvoorlichting en Kunsten een zelfgeschreven rapport stuurde over de ‘vele vormen en mogelijkheden van de radioreportage’. Radio was volgens Wybrands Marcussen het belangrijkste propaganda- en voorlichtingsinstrument en diende als zodanig ook door officiële instanties erkend te worden. Bij verzet of gebrek aan medewerking diende onmiddellijk het departement van Voorlichting of de Rundfunkbetreuungsstelle gewaarschuwd te worden. ‘In dit voor Nederland moeilijke overgangstijdperk dient men de radio en daarmee vooral de radioreportage in de eerste plaats ten dienste van een grote lijn te stellen.’
Ook ingenieur Eberhard Taubert vertelt dat zijn baas Sonderführer Arthur Freudenberg het Centraal Bureau (het samenwerkingsverband van de omroepen) had verzocht om ‘Wybrands von der AVRO’ naar Berlijn te sturen en onderhandelingen te beginnen met Blokzijl, die daar als correspondent werkte.
Taubert zegt: 'Ik herinner mij in dit verband een binnengekomen telexbericht, waarvan ik mij de datum niet meer herinner, het was in ieder geval voor 1 januari 1941, afkomstig van het Propaganda-Ministerium te Berlijn. Daarin werd ongeveer medegedeeld dat de voorzitter van de Vereniging voor Buitenlandse Journalisten in Berlijn, de Heer Max Blokzijl, binnenkort naar Nederland zal komen en dat men hem aldaar aanbeveelde om Blokzijl voor de Nederlandse microfoon te laten spreken, omdat Blokzijl een bekend internationaal journalist was en de geschiedenis van het Duitse Rijk had meegemaakt van 1918 tot 1940. Bedoeld Telex bericht was meer bedoeld als 'tip'. Hoe deze kwestie toen verder is gegaan, weet ik niet. Wel weet ik nog dat Max Blokzijl op een goede dag naar Hilversum kwam om zich voor te stellen.'
De vier grote omroepen en dus ook de AVRO moesten gezamenlijk voor de radiopraatjes betalen, maar hadden geen enkele zeggenschap over de keuze van de spreker of de inhoud van wat hij ging zeggen. Ook daar heeft Vogt naar eigen zeggen geen herinneringen aan.
Natuurlijk had Vogt de schijn tegen zich. Hij had immers columns geschreven waarin hij mild over de Duitse bezetter oordeelde en in september 1940 nam Vogt ook al het initiatief voor de radiotaalcursus Duits,. Toch houdt Vogt na de oorlog vol: 'De Duitsers liepen steeds meer over ons heen, hetgeen ons uit den aard der zaak verdroot en welke toestand dan ook weldra is gevolgd door het onder curatele stellen ven de Omroepen, terwijl de samenverkingsatmosfeer door het gebrek aan medewerking bij de omroepen, hoe langer hoe onbehaaglijker geworden was.'
Foto Anefo archief
Meer over Max Blokzijl in het boek Oorlog op de radio











.jpeg)


